Νέα

Η ανάπτυξη αποτελεσματικότερων θεραπειών mRNA βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου CryoLipNano, για το οποίο η ερευνήτρια Δρ. Παναγιώτα Παπαδοπούλου εξασφάλισε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 197.263 ευρώ μέσω του προγράμματος Marie Skłodowska-Curie Postdoctoral Fellowships (MSCA-PF). Η επιτυχία αυτή, στην οποία συνέβαλε και η υποστήριξη των Εθνικών Σημείων Επαφής (NCPs) του Δικτύου ΠΡΑΞΗ, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ερευνητική της πορεία, με επίκεντρο την αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών και την ανάπτυξη εξειδικευμένης ερευνητικής δραστηριότητας στην Ελλάδα.

Το Marie Skłodowska-Curie Postdoctoral Fellowships (MSCA-PF) αποτελεί ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό πρόγραμμα που υποστηρίζει τη μεταδιδακτορική έρευνα και την εξέλιξη της σταδιοδρομίας των ερευνητών, ενισχύοντας τη διεθνή κινητικότητα, την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και τη μεταφορά επιστημονικής γνώσης.

Για την Δρ. Παναγιώτα Παπαδοπούλου, η επιτυχία αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στην ερευνητική της πορεία, δίνοντάς της τη δυνατότητα να επιστρέψει στην Ελλάδα έπειτα από εννέα χρόνια ερευνητικής δραστηριότητας στην Ολλανδία και να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας νέας ερευνητικής κατεύθυνσης στον τομέα των θεραπειών RNA.

Με μια ματιά

• Ερευνήτρια: Δρ. Παναγιώτα Παπαδοπούλου
• Χρηματοδοτούμενο έργο: CryoLipNano
• Χρηματοδοτικό εργαλείο: Marie Skłodowska-Curie Postdoctoral Fellowships (MSCA-PF 2024)
• Ύψος χρηματοδότησης: 197.263 €.
• Διάρκεια έργου: 2 έτη (2026–2027)
• Φορέας Υποδοχής: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) | Ινστιτούτο Χημικής Βιολογίας

Η ερευνήτρια πίσω από το έργο

Η Δρ. Παναγιώτα Παπαδοπούλου είναι απόφοιτη του Τμήματος Χημείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της το 2014 και την απόκτηση των πρώτων επαγγελματικών και ερευνητικών εμπειριών της στην Ελλάδα, συνέχισε την επιστημονική της πορεία στην Ολλανδία, όπου έζησε και εργάστηκε για εννέα χρόνια.

Στο Πανεπιστήμιο του Λάιντεν πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στις Επιστήμες Υγείας και τη Μοριακή Βιολογία και στη συνέχεια διδακτορική έρευνα στη Βιονανοτεχνολογία, εστιάζοντας στα λιπιδικά νανοσωματίδια (Lipid Nanoparticles – LNPs) και στον τρόπο με τον οποίο η σύσταση και η δομή τους επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους σε βιολογικά συστήματα.

Ως μεταδιδακτορική ερευνήτρια, συνέχισε την ανάπτυξη και τη μελέτη καινοτόμων λιπιδικών νανοσωματιδίων με στόχο συγκεκριμένα κύτταρα του γλοιοβλαστώματος, σε συνεργασία με το Netherlands Cancer Institute και το Πανεπιστήμιο του Λάιντεν, με τα οποία εξακολουθεί να συνεργάζεται ως επιστημονική σύμβουλος και επισκέπτρια ερευνήτρια.

Κατά τη διάρκεια της ερευνητικής της πορείας ανέπτυξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις θεραπείες mRNA και την αξιοποίηση προηγμένων τεχνικών κρυογονικής ηλεκτρονικής μικροσκοπίας (cryo-EM), συμβάλλοντας στη μελέτη της δομής και της βιολογικής συμπεριφοράς των λιπιδικών νανοσωματιδίων.

Η επιστροφή στην Ελλάδα αποτελούσε για την ίδια διαχρονικό προσωπικό στόχο. Η δημιουργία της πρώτης υποδομής κρυογονικής ηλεκτρονικής μικροσκοπίας στη χώρα, με την ονομασία CryoUNITe, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, στο πλαίσιο του έργου ERA Chair Hot4Cryo υπό την καθοδήγηση του Καθηγητή Παναγιώτη Καστρίτη, αποτέλεσε την ευκαιρία να συνδυάσει την εξειδίκευσή της στις θεραπείες RNA με τις νέες ερευνητικές δυνατότητες που αναπτύσσονται στην Ελλάδα.

Το έργο CryoLipNano

Πώς μπορούν οι θεραπείες mRNA να γίνουν αποτελεσματικότερες και ποιος είναι ο ρόλος των λιπιδικών νανοσωματιδίων στη μεταφορά του γενετικού υλικού στο εσωτερικό των κυττάρων;

Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει το έργο CryoLipNano, το οποίο χρηματοδοτείται μέσω του προγράμματος Marie Skłodowska-Curie Postdoctoral Fellowships (MSCA-PF) του Ορίζοντα Ευρώπη.

Τα λιπιδικά νανοσωματίδια (Lipid Nanoparticles – LNPs) λειτουργούν ως φορείς μεταφοράς του mRNA, προστατεύοντάς το και διευκολύνοντας την είσοδό του στα κύτταρα. Η τεχνολογία αυτή αξιοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, και στα εμβόλια mRNA κατά του COVID-19, αναδεικνύοντας τις σημαντικές δυνατότητές της για την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Ωστόσο, η αποτελεσματική μεταφορά του mRNA στο εσωτερικό των κυττάρων παραμένει σημαντική επιστημονική πρόκληση. Σύμφωνα με την ερευνήτρια, λιγότερο από το 10% του χορηγούμενου mRNA καταφέρνει να φτάσει στο κυτταρόπλασμα, όπου μπορεί να επιτελέσει τη λειτουργία του. Παράλληλα, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η σύσταση και η δομή των νανοσωματιδίων επηρεάζουν τη σταθερότητα, τη μετακίνησή τους μέσα στο κύτταρο και την απελευθέρωση του mRNA.

Το CryoLipNano επιδιώκει να διερευνήσει αυτούς τους μηχανισμούς, μελετώντας τι συμβαίνει στα λιπιδικά νανοσωματίδια μετά την είσοδό τους στα κύτταρα, πώς αλληλεπιδρούν με τα κυτταρικά οργανίδια και ποιοι παράγοντες καθορίζουν την αποτελεσματικότητα της μεταφοράς και της απελευθέρωσης του mRNA.

Για τον σκοπό αυτό, το έργο συνδυάζει προηγμένες τεχνικές κρυογονικής ηλεκτρονικής μικροσκοπίας (cryo-EM), κυτταρικής απεικόνισης και πρωτεωμικής ανάλυσης, αξιοποιώντας τις ερευνητικές υποδομές του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και την επιστημονική εξειδίκευση της ομάδας του Καθηγητή Παναγιώτη Καστρίτη.

Από τη βασική έρευνα στις θεραπείες του μέλλοντος

Η καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα λιπιδικά νανοσωματίδια μεταφέρουν και απελευθερώνουν το mRNA στο εσωτερικό των κυττάρων μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων θεραπειών RNA.

Μέσα από το CryoLipNano, η Δρ. Παναγιώτα Παπαδοπούλου φιλοδοξεί να συμβάλει στη δημιουργία της επιστημονικής γνώσης που απαιτείται για τον σχεδιασμό μιας νέας γενιάς λιπιδικών νανοσωματιδίων, με δυνατότητα βελτίωσης της θεραπευτικής αποτελεσματικότητας, αξιοποίησης χαμηλότερων δόσεων και, δυνητικά, περιορισμού του κόστους και των ανεπιθύμητων ενεργειών.

Παράλληλα, η υλοποίηση του έργου στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών αναμένεται να ενισχύσει τη μεταφορά εξειδικευμένης τεχνογνωσίας από το εξωτερικό, την ανάπτυξη διεθνών επιστημονικών συνεργασιών και τη δημιουργία νέων ερευνητικών δυνατοτήτων στην Ελλάδα.

Στο πλαίσιο αυτό, το CryoLipNano φιλοδοξεί να συμβάλει στη δημιουργία του πρώτου ερευνητικού κόμβου για τα συστήματα RNA-LNP στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της κρυογονικής ηλεκτρονικής μικροσκοπίας και ενισχύοντας την ελληνική παρουσία σε ένα ταχέως αναπτυσσόμενο επιστημονικό πεδίο.

Έτσι, η χρηματοδότηση του έργου αποκτά μια ευρύτερη διάσταση, συνδέοντας τη διεθνή ερευνητική εμπειρία με την ανάπτυξη νέας επιστημονικής γνώσης και τις μελλοντικές προοπτικές της βιοϊατρικής έρευνας στην Ελλάδα.

Η συμβολή των Εθνικών Σημείων Επαφής του Δικτύου ΠΡΑΞΗ

Η προετοιμασία μιας ανταγωνιστικής πρότασης για το πρόγραμμα Marie Skłodowska-Curie Postdoctoral Fellowships (MSCA-PF) απαιτεί όχι μόνο επιστημονική αρτιότητα, αλλά και σαφή παρουσίαση των ερευνητικών στόχων, της μεθοδολογίας και του αναμενόμενου αντίκτυπου του έργου.

Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της πρότασης CryoLipNano, η Δρ. Παναγιώτα Παπαδοπούλου έλαβε υποστήριξη από τα Εθνικά Σημεία Επαφής (NCPs) του Δικτύου ΠΡΑΞΗ.

Η υποστήριξη περιλάμβανε καθοδήγηση για τη δομή της πρότασης και την κατανόηση των κριτηρίων αξιολόγησης, καθώς και ανασκόπηση του προσχεδίου της με στοχευμένες παρατηρήσεις για το επιστημονικό περιεχόμενο, τον αναμενόμενο αντίκτυπο, την επικοινωνία και τη διάχυση των αποτελεσμάτων.

Η πρόταση CryoLipNano συγκέντρωσε βαθμολογία αξιολόγησης 95,8%, αναδεικνύοντας τη σημασία της επιστημονικής ποιότητας και της συστηματικής προετοιμασίας κατά τη διεκδίκηση ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.

Από την ερευνητική πρόκληση σε ένα νέο επιστημονικό ξεκίνημα

Η ανάπτυξη του CryoLipNano συνδέεται με μια σημαντική επιστημονική πρόκληση: την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που καθορίζουν την αποτελεσματικότητα των θεραπειών mRNA. Η διερεύνηση αυτών των μηχανισμών απαιτεί εξειδικευμένη τεχνογνωσία, προηγμένες ερευνητικές υποδομές και τον συνδυασμό διαφορετικών επιστημονικών προσεγγίσεων.

Για την Δρ. Παναγιώτα Παπαδοπούλου, η εξασφάλιση χρηματοδότησης μέσω του προγράμματος Marie Skłodowska-Curie Postdoctoral Fellowships αποτελεί παράλληλα μια σημαντική ευκαιρία να συνεχίσει την ερευνητική της δραστηριότητα στην Ελλάδα, αξιοποιώντας την εμπειρία και τις συνεργασίες που ανέπτυξε κατά την εννεαετή παρουσία της στην Ολλανδία.

Με φορέα υποδοχής το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, το CryoLipNano φιλοδοξεί να συμβάλει στην πρόοδο της έρευνας για τις θεραπείες RNA και στην ανάπτυξη νέων ερευνητικών δυνατοτήτων στη χώρα, δημιουργώντας προοπτικές για μελλοντικές επιστημονικές και θεραπευτικές εφαρμογές.